Балалардың церебральды сал ауруы диагнозы барлық ата-аналар үшін үкім сияқты естіледі: оған сенгісі келмейді. Бірақ ауруға дұрыс көзқараспен сіз көптеген салдардың алдын алып, балаға басқалар сияқты өмір салтын ұстануға көмектесе аласыз. 
 
Баланың церебральды сал ауруы - бұл бұлшықеттердің қозғалтқыш функцияларын басқаруға жауап беретін мидың зақымдануы. Негізінде шағымдар келесідей: басын ұстамайды, отырмайды, бұрылмайды, тұрмайды, жасына қарай сөйлемейді.  

БЦС пайда болу себептері  

Церебральды сал ауруының дамуында жатырішілік даму кезінде, босану кезінде және одан кейін баланың миына әсер ететін зиянды факторлар жетекші рөл атқарады. Статистика келесідей: церебральды сал ауруына шалдыққан 100 жағдайдың 30-ы босануға дейін, 60-ы босану кезінде, 10-ы босанғаннан кейін пайда болады. 

Жатырішілік даму   

Ұрық миының жатырда патологиялық дамуын тудыратын негізгі теріс факторлар:  

- Ананың жұқпалы аурулары: қызамық, цитомегалия, токсоплазмоз және басқа вирустық инфекциялар.  

- Ананың жүрек-қан тамырлары мен эндокриндік бұзылыстары.

- Жүктілік токсикозы.

- Ана мен ұрықтың қанының иммунологиялық үйлесімсіздігі.

- Жүктілік кезіндегі психикалық жарақат.

- Анасы белгілі бір дәрі қабылдаған.

- Шала туылу.  
 
Әдетте, БЦС ұрықтың дамуының әр кезеңінде әрекет ететін бірнеше зиянды факторлар кешенінде жүреді.  
 
Жатырішілік дамудың бастапқы кезеңінде ми жетілген ұрыққа қарағанда зиянды факторларға әр түрлі әсер етеді. Патологиялық процесс мидың дамуының қай фазасына әсер еткеніне байланысты әр түрлі кемістік пен ақаулар пайда болады. 

Босану кезінде БЦС  даму себептері:  

- Гипоксия - босану кезіндегі ұрықтың оттегі ашығуы.
 
- Босану және босанудырудың дұрыс таңдалмаған әдісі. 
 
- Босану жарақаттары және босану процесіне қауіпті араласу: ұрық қуысын тесу, жиырылуды ынталандыру, ұрықтың механикалық созылуы немесе қысылуы. Бұл манипуляциялар қатаң нұсқауларға сәйкес қолданылады, олар мәжбүрлі шара болып табылады және көбінесе асқынулардың дамуына әкеледі. 

Босанғаннан кейінгі БЦС

Өмірдің алғашқы айларында баланың БЦС әрдайым байқау мүмкін емес. Бұл үшін 1 жасқа дейінгі сәбилердің патронажы және тар ауқымды балалар мамандарының кеңесі бар.  
 
Өмірдің 1-ші жартысында БЦС қаупінің негізгі белгілері:  
 
- Жоғары немесе төмен бұлшықет тонусы.

- Статика мен моторика дамуының кешігуі.

- Жұлын автоматизм рефлекстерінің ұзақ сақталуы. Мысалы, 6-7 айға созылатын рефлекс біртіндеп жойылуы керек.

- Рефлекс-тыйым салатын позициялар мен тоникалық бағаналы рефлекстердің болуы. Іштің үстіндегі күйі - бас кеудеге жабысады, қолдар мен аяқтар барлық буындарда бүгіледі, қолдар кеудеге басылады, аяқтар асқазанға тартылады, жамбас көтеріледі. Бұл поза моториканың дамуына кедергі келтіреді, бала басын көтере алмайды, қолына сүйеніп, арқасын бүгеді. 


1 жастан кейін балалардағы БЦС тану оңайырақ. Бірақ ауру неғұрлым ертерек анықталып, емдеу басталса, нәтиже соғұрлым тиімді болады. 

Диагнозды келесі белгілермен тануға болады: 
 
- Түйілмелілік - бақыланбайтын бұлшықет тонусы.

- Гиперкинездер - мидың қате командасы бойынша бір немесе тұтас бұлшықет тобында кенеттен пайда болатын патологиялық еріксіз қозғалыстар.

- Атаксия - әртүрлі бұлшықеттердің қозғалыстарының үйлесімділігін бұзу.

- Патологиялық қалыптар - олар басын шалқайту, қолды жұдырыққа қысу, аяқты айқастыру, эквинус- аяқтың ұшымен жүру, бүкіл табанмен емес, тек аяқтың саусақтарына ғана сүйеніп жүру түрінде көрінуі мүмкін.

- Көбінесе ақыл -ойдың артта қалуы.  

Аурудың қозғалтқыш бұзылыстарының ауырлығына байланысты БЦС 5 түрі бөлінеді. 

БЦС түрлеру:

Түйілмелі тетраплегия – бұлшықеттің шамадан тыс кернеуі науқастың қолын да, аяғын да басқаруға мүмкіндік бермейтін ең ауыр түрі. Еріксіз күш-жігер көбінесе ыңғайсыздық пен күшті ауырсынуды әкеледі. 

Түйілмелі диплегия – бұл аяқ-қолдардың қатты зақымданатын түрі. Адам тізесін бүгіп жүреді. Қолдары мен сөйлеу қабілетінің зақымдануы Литтл ауруы деп аталады, ал зақымдану аяққа әсер етпейді. Спастикалық диплегияның салдары БЦС ауыратындардың 40% құрайды.  
 
Гемиплегиялық форма - бұл полярлық зақым, аяқ -қолдың қозғалыс функциялары дененің тек сол жағында немесе тек оң жағында бұзылғанда. Оның белгілері пациенттердің 32%-ында кездеседі.

Дискинетикалық немесе гиперкинетикалық форма. Ол күшті еріксіз қозғалыстармен көрінеді - гиперкинез - барлық аяқтарда, бет пен мойын бұлшықеттерінде. Гиперкинез ДЦС басқа түрлерінде де жиі кездеседі. 
 
Атаксиялық форма бұлшықет тонусының төмендеуімен, баяу қозғалыстармен және ауыр тепе-теңсіздікпен сипатталады. Бұл науқастардың 15% -ында байқалады. 

БЦС шалдыққан баланың өмірін қалай ұйымдастыру керек 

Бақытымызға орай, қазір БЦС шалдыққан балалардың дамуы мен әлеуметтенуіне барлық жағдай жасалған. Олар арнайы мектептерде оқиды, жоғары білім алады, жұмыс тауып, отбасы болады. Әрине, бұл диагнозды білгеннен кейін үміт үзбеген, бірақ мамандардың көмегімен күнделікті баламен айналысатын ата-ананың үлкен еңбегі. 
 
Ауру емделмейді, бірақ белгілі бір кемшіліктерді түзетуге және жағдайды жеңілдетуге болады. Әсіресе 12 мен 18 жас аралығындағы кезеңде бұлшықеттер мен буындар қаңқаның тез дамуы мен денеде қайта реттелу үдерісін сақтамайды. 

 
Аяқтар мен қолдарды түзетуге, басын бұруға, қозғалыстарды үйлестіруді дамытуға бағытталған массаж, терапия, емдік дене жаттығулары бұлшықет дамуындағы ақаулардың алдын алуға көмектеседі.  
 
Рухани жағы туралы ұмытпаңыз. Дамыған интеллект баланың әлеуметтенуіне көмектеседі. Әлемде БЦС-пен шалдыққан адамдар белсенді әлеуметтік өмір сүріп, қоғамда дені сау адамдардан кем емес, тіпті одан жақсы көрінетін мысалдар көп. 
 
Егер науқастың өзі диагнозына назар аудармаса, онда басқалары оны сау адам ретінде қабылдайды. Мұндай балалардың ата-аналарымен жұмыс істейтін психологтардың пікірінше, бұл ой бала кезінен ерекше баланы аяушылық сезіміне жол бермей, бірақ қоршаған ортаға, қамқорлыққа және сүйіспеншілікке баулу керек. 


Комментарийлер (0)

Назар аударыңыз, маңызды ақпарат!

Өз-өзіңізді емдеумен айналыса отырып, өз денсаулығыңызға қайтымсыз зиян келтіруіңіз мүмкін!
Медициналық маман болмасаңыз:
  • MedElement веб-сайтында және "MedElement (МедЭлемент)", "Lekar Pro", "Dariger Pro", "Аурулар: терапевт анықтамалығы" мобильді қолданбаларында орналастырылған ақпарат, дәрігердің қабылдауында берілетін кеңесті алмастыра алмайды және алмастырмауы керек. Медициналық мекемелерге кез келген ауру бойынша немесе өзіңізді мазалайтын белгілер болған кезде міндетті түрде хабарласыңыз. Дәрі-дәрмектерді және олардың мөлшерін таңдау мәселесі маманмен келісілуі керек.
  • Тек дәрігер ғана ауру мен емделуші ағзасының жай-күйін ескере отырып, дұрыс дәрі-дәрмек пен оның мөлшерлемесін тағайындай алады.
  • MedElement сайты және "MedElement (МедЭлемент)", "Lekar Pro", "Dariger Pro", "Аурулар: терапевт анықтамалығы" мобильді қолданбалары тек ақпараттық-анықтамалық ресурстар болып табылады.
  • MedElement редакциясы осы сайтты пайдалану нәтижесінде денсаулыққа келтірілген нұқсанға немесе материалдық шығындарға жауап бермейді